Trillingen

Huidige situatie in Nederland
Op dit moment is er geen wettelijke norm voor trillingen. Zolang er geen norm is, dient men zich in principe te houden aan de SBR-richtlijn, opgesteld in 1993 en vernieuwd in 2002. Dit geldt bij nieuw spoor, maar niet bij bestaand spoor.

- De SBR-A, "Schade aan gebouwen" bevat richtlijnen voor het meten en beoordelen van schade aan gebouwen. De richtlijn maakt onderscheid in de constructiewijze en de staat van het bouwwerk. In Velp wordt veel geklaagd over trillingen nabij een scherpe spoorbocht. Veel woningen langs het spoor in Velp, maar ook elders, hebben scheuren in de muren. ProRail wijst op voorhand alle verantwoordelijkheid af. Lees hier een brief van ProRail aan een klager.
- De SBR-B, "Hinder voor personen in gebouwen" bevat richtlijnen voor het meten en beoordelen van hinder voor personen. De richtlijn maakt onderscheid in de functie van het gebouw en de aard van de trillingsbron en onderscheid in bestaande, gewijzigde en nieuwe situaties. Aan een bestaand spoor moeten bewoners 2x zoveel trillingen accepteren als bewoners aan een nieuw spoor.

De provincie Gelderland en de gemeente Rheden hebben naar aanleiding van klachten van bewoners langs de IJssellijn over meer geluid en trillingen door het treintype Sprinter in 2009 trillingsonderzoek laten doen. Er zijn overschrijdingen van de trillingsrichtlijn ter hoogte van De Steeg en Spankeren vastgesteld. Inmiddels zijn er brieven verstuurd naar ProRail en NS, waarin de provincie en de gemeente beide bedrijven vragen om maatregelen te treffen om de -extra- trillingen van Sprinters terug te dringen. In de brief aan ProRail wordt ook gevraagd, wanneer de geluidssanering van de huizen langs de IJssellijn zal worden uitgevoerd.
De toename van het aantal goederentreinen sinds 2002 en de toename van zwaardere goederentreinen zorgen voor meer en ergere trillingen. Ook de vervanging van houten dwarsliggers door betonnen dwarsliggers om het geluid met 2 dB(A) te laten afnemen speelt mogelijk een rol bij de toename van trillingshinder. Dit blijkt uit trillingsonderzoek in de gemeenten Hengelo, Oldenzaal en Borne. Dit onderzoek is vergeleken met trillingsonderzoek wat voor de komst van de goederentreinen is gedaan, de zogenaamde nulmeting. ProRail regio Noord Oost gaf in een reactie op de meetresultaten van de diverse trillingsonderzoeken aan, dat bij bestaande spoorwegen geen goede maatregelen tegen trillingsoverlast mogelijk zijn. Bewoners zullen dus telkens meer last krijgen van trillingshinder, wanneer de nog zwaardere en nog langere goederentreinen gaan rijden. Ook is het aannemelijk dat ze met name in de avond en nacht gaan rijden, een periode waarin mensen trillingsgevoeliger zijn. Ook nu rijden de goederentreinen met name in de avond- en nachtperiode, ondanks de afspraak dat ze alleen tussen 7.00 en 19.00 mogen rijden.

Trillingen en de overheid
In de tussenrapportage van PHS, een document van 189 bladzijden, komt het woord trillingen niet 1x voor. De overheid en ProRail houden geen rekening met trillingen, zolang dit wettelijk niet hoeft. Op dit moment zijn er wel juridische uitspraken over het hanteren van de trillingsrichtlijn met industrie, maar nog niet bij spoor. Volgens gemeenten is ProRail in de huidige situatie al verantwoordelijk en moet het maatregelen treffen tegen trillingen, vanwege een toelichting bij de wijziging van de wet Geluidhinder. Gemeenten vinden een toename van trillingen onacceptabel.

Tijdens een werkbezoek van VVD Rheden op 20 november 2009 is de heer Aptroot, Tweede Kamerlid voor de VVD, overtuigd geraakt van de ernst van de situatie langs de IJssellijn. In de week daarop diende de heer Aptroot samen met de heer Roemer van de SP een motie in om trillingsnormen en geluids- en trillingsonderzoek in te stellen langs vergelijkbare spoorlijnen, maar te beginnen langs de IJssellijn. De motie werd helaas niet voldoende gesteund. Op 14 december 2009 diende de VVD samen met de SP, PvdA en Groen Links een enigszins gewijzigde motie in en deze motie kon wel rekenen op voldoende ondersteuning. De motie is echter op verzoek van minister Eurlings aangehouden, omdat hij hierover overleg gaat voeren met de minister van VROM. "Van trillingen krijgen wij rillingen, maar dat willen wij niet", aldus minister Eurlings. In het eerste kwartaal komt de minister met een "gezamenlijke, doorwrochte reactie", want "technisch ligt de kwestie namelijk erg ingewikkeld". Lees hier de motie en de reactie van de minister.

In de notitie van eind januari 2010 met de wensen en eisen van Landsdeel Oost, het zogenaamde Ambitiedocument, staat, dat "gelet op de reactie van ProRail kunnen we niet anders dan concluderen dat alleen met de aanleg van een nieuwe spoorbaan dit probleem kan worden opgelost."

In de keuzenotitie ten behoeve van het bestuurlijk overleg van 26 april 2010 van alle landsdelen met de minister over PHS geeft het ministerie van Verkeer en Waterstaat aan dat mensen met trillingsklachten naar de rechter kunnen stappen. Ook is er voor trillingen een risicoreservering in de plannen opgenomen van 50 miljoen euro.

Er komen geen wettelijke normen voor trillingen, schrijft minister Eurlings op 21 juni 2010 in een brief aan de Tweede Kamer. Volgens de minister zou het introduceren van wettelijke normen voor trillingen leiden tot meer regeldruk en een verdere juridificering van de besluitvorming over infrastructuur. Trillingsonderzoek langs de IJssellijn en Twentelijn wordt naar voren gehaald en dit jaar nog gedaan, aldus de minister.

Op 29 juni 2010 is de motie van Jansen (SP) en Neppérus (VVD) met een meerderheid aangenomen, waardoor er trillingswetgeving gaat komen langs spoorlijnen en bewoners met trillingsklachten rechtsbescherming krijgen. Bij de totstandkoming van de wet moeten we alert zijn op de invloed van belanghebbenden, zoals ProRail. Bij de invoering van de trillingsrichtlijnen hebben zij een grote vinger in de pap gehad.
Deze motie is gesteund door de Christen Unie, D66, Groen Links, PvdA, PvdD en de PVV. Alleen het CDA en de SGP stemden tegen.

Wat wil het RONA
Wij willen dat de huidige goederentreinen rijden in de dagperiode van 7.00 tot 19.00, zoals is afgesproken. Alle overtredingen en klachten over treinen kunt u melden bij ProRail via het klachtenformulier.
Het materieel moet voor gebruik getest worden op trillingen en het zal trillingsarm moeten zijn. ProRail zal bij klachten handelend moeten optreden en indien nodig, maatregelen moeten treffen.
Wij dringen aan op wettelijke trillingsnormen, waarbij er geen verschil is tussen bestaande en nieuwe situaties en de strengste norm (nieuw spoor) wordt aangehouden, kijkend naar de huidige SBR-B richtlijn. Wij volgen de procedures bij het trillingsonderzoek wat in 2010 nog zal plaatsvinden en zullen desgewenst trillingsprognoses laten uitvoeren.
Wanneer er geen goede oplossingen volgen en goederenvervoer over de IJssellijn en Twentelijn zal gaan rijden. Dan zullen we de huidige situatie van woningen met of zonder bestaande schade monitoren (vastleggen en blijvend volgen) en melden bij ProRail. Indien nodig, zullen we juridische procedures overwegen en in gang zetten.